काल-परवापर्यंत सोशल नेटवर्किंग साइट्सवर फक्त तरुणांचीच मक्तेदारी होती. हे जग त्यांचेच असा समज होता. आता मात्र या साइट्सवर वयाने ज्येष्ठ, पण मनाने 'तरुण' असलेले गर्दी करू लागले आहेत. परिणामी, ऑर्कुट, फेसबुकसारख्या सोशल साइट्स्ना भेट देणाऱ्या ज्येष्ठांच्या संख्येत गेल्या वर्षाच्या तुलनेत दुपटीने वाढ झाली असून, इंटरनेटवरच आता ज्येष्ठांच्या गप्पा रंगू लागल्या आहेत.
'प्यू इंटरनेट अॅण्ड अमेरिकन लाइफ प्रोजेक्ट'ने नुकत्याच केलेल्या सर्वेक्षणात पन्नाशीतील आणि त्यावरील वयाच्या सदस्यांची सोशल नेटवर्किंग साइट्सला भेट देणाऱ्यांची संख्या वर्षभरात दुप्पट झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे क्षणार्धात संफ साधणाऱ्या जादुई इंटरनेटच्या विश्वात 'सिनियर सिटीजन मंडळी' नवी क्रांती घडवू पाहत आहेत, असे मत 'प्यू इंटरनेट'चे वरिष्ठ संशोधक मरियम झुंझलाना यांनी व्यक्त केले आहे. त्यांच्यानुसार एप्रिल २००९ ते मे २०१० या कालावधीत या साइट्सवरील ५० ते ६४ वयोगटातील सदस्यांची संख्या २५ वरून ८८ टक्क्यांवर पोहोचली असून, त्यात ४७ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. दुसरीकडे ६५ आणि त्यावरील वयोगटातील व्यक्तींची संख्याही दुपटीने वाढली आहे. तुलनेत अशा साइट्सना भेट देणाऱ्या १८ ते २९ वयोगटातील तरुणांच्या संख्येत मात्र अवघी १३ टक्केच वाढ झाली आहे.
आपल्या जुन्या मित्रांचा शोध घेण्यासाठी प्रामुख्याने ही वयोवृद्ध मंडळी या सोशल साइट्सच्या वापराकडे आकर्षित झाल्याची माहिती या सर्वेक्षणाच्या निमित्ताने पुढे आली आहे. आतापर्यंत ५० आणि त्यावरील वयोगटातील ५० टक्के लोकांची या नेटवर्किंगद्वारे आपल्या जुन्या मित्र-मंडळींशी भेट झाली आहे. सोशल नेटवर्किंगचा प्रसार हा अमेरिकेसारख्या पाश्चात्य देशात मोठ्या प्रमाणावर होत असला तरी भारतातही या साइट्स वापरणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे. यात मोठा वाटा तरुणांचा असला तरी मायबोली, उपक्रम, मनोगत, मिसळपाव, मी मराठी, फेसबुक, ऑर्कुट आणि अन्य सोशल साइट्सना भेट देणाऱ्या ज्येष्ठांची संख्याही अलीकडच्या काळात वाढत असल्याचेही या सर्वेक्षणातून स्पष्ट झाले आहे.
सरकारी नोकरीतून निवृत्त होऊन दिवस 'काढणारा' माजी कर्मचारी या साइट्सचा वापर मोठ्या संख्येने करीत असून तसेच नोकरी बदललेल्या लोकांशी संर्पकासाठीही अशा 'सोशल साइट' हा उत्तम पर्याय आहे, असे 'प्यू सेंटर'चे म्हणणे आहे. यातील मजेशीर बाब म्हणजे अशा साइट्सवरील बहुतांश तरुण वर्गाने ज्येष्ठांना आपले मित्र बनविले असून, या साइट्सच्या माध्यमातून दररोज ते एकमेकांची भेट घेत आहेत.
सुरुवातीला सोशल नेटवर्किंग साइट्सची अभिव्यक्तीचे एक साधन यापलीकडे त्याची ओळख नव्हती. गप्पाटप्पा, चर्चा हा त्यांचा मूळ उद्देश होता. पुढे जाऊन यातून विविध चॅटिंग साइट्स लोकप्रिय झाल्या. पण त्यापलीकडे लेखनाची झेप असलेल्यांसाठी ब्लॉग आणि सोशल साइट्सचे नवे विश्वही तयार झाले आहे. त्यावर विविध साहित्यप्रकारही फुलले आहेत. तरुणांच्या बरोबरीने 'ज्येष्ठ तरुणींची' गर्दीनेही ही साइट्स सध्या बहरत आहेत. त्यांची सुंदर आणि सचित्र प्रवासवर्णने, स्वादिष्ट आणि सचित्र पाककृती, कथा, कविता, विडंबने यांसारख्या वाचकांना हवीहवीशी वाटणाऱ्या साहित्याची अशा साइट्सच्या जगतात सध्या मोठी रेलचेल आहे.
गप्पाटप्पा, एकमेकांची टर उडवणे, विडंबन या माध्यमातून टवाळकी मंडळीही या साइट्सचा वापर करीत आहेत. पन्नाशीनंतर आयुष्याची वाटचाल संध्याकाळकडे केल्यानंतर घरात एका बाजूला पडून न राहता या नेटवर्किंग साइट्सवर मुशाफिरी करून म्हातारपणातील एकटेपणा, दु:ख, जडलेले आजार विसरण्याचा प्रयत्न ही मंडळी या साइट्सच्या माध्यमातून करीत असून दररोज या साइट्सवर जणू 'ज्येष्ठांचा मेळा'च भरत असल्याचे चित्र आहे.
भारतात इंटरनेटचा वापर वाढणार
भारतात इंटरनेटचा वापर तीनपटीने वाढणार असून, येत्या पाच वर्षांत इंटरनेटचा वापर करणाऱ्यांची भारतातील संख्या २७.३ कोटींवर जाईल. सध्या भारतात इंटरनेटचा वापर करणाऱ्यांची संख्या ८ कोटी आहे. बॉस्टन कन्सल्टिंग समूहाच्या 'इंटरनेट न्यू बिलियन' या अहवालानुसार ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि इंडोनेशियात इंटरनेटचा वापर करणाऱ्या लोकांची संख्या २०१५ पर्यंत १.२ अब्जावर जाईल. ही संख्या जपान आणि अमेरिकेपेक्षा तीनपट अधिक होईल. या देशांत २००९ मध्ये ही संख्या ६१ कोटी होती. येत्या पाच वर्षांत वार्षिक ९ ते २० टक्के दराने या संख्येत वाढ होईल.
विशेषत: युवकांमुळे इंटरनेटचा वापर वाढणार आहे. २०१५ पर्यंत भारतातील इंटरनेटची पोहोच १९ टक्क्यांवर जाईल.
No comments:
Post a Comment